Hầu hết các thiết bị di động hiện nay như smartphone, phalbet, máy tính bảng, hay máy tính xách tay... đều sử dụng pin Li-ion. Đây là loại pin cung cấp năng lượng cho hầu hết mọi dòng smartphone đang có mặt trên thị trường hiện nay với thành phần chính là chất điện phân đóng vai trò môi trường cho ion Li+ dịch chuyển qua lại giữa hai điện cực. Khi thiết bị hoạt động các ion Li+ di chuyển từ anot sang catot và quá trình diễn ra ngược lại khi sạc, sau mỗi lần xả/nạp thì hoàn thành một chu kỳ.

Pin Li-ion

Theo lý thuyết thì chu kỳ này sẽ không bao giờ kết thúc tuy nhiên trên thực tế vẫn xảy ra hiện tượng chai pin. Nguyên nhân của hiện tượng chai pin là do sau mỗi lần nạp/xả thì một lượng ion Li+ bị giữ lại ở hai điện cực do các quá trình hóa học xảy ra trong pin. Vì thế vấn đề nằm ở loại vật liệu chế tạo nên 2 điện cực chưa hoàn hảo và hiện các nhà khoa học vẫn đang cố gắng cải thiện điều đó. Trong khi chờ một công nghệ pin mới xuất hiện, có thể một vài năm hoặc lâu hơn, người dùng cũng cần phải quan tâm đến việc sử dụng pin một cách hiệu quả nhất.

Nói đến đây rồi, chúng ta cũng phải hiểu qua về chu kỳ pin. Thế nào là một chu kỳ pin? Nhiều người vẫn hiểu lầm một chu kỳ là khi sử dụng đến một mức nào đó rồi lại nạp đầy đến 100% hay cứ mỗi lần cắm sạc là một chu kỳ pin... nhưng thật ra không phải như vậy. Về mặt kỹ thuật, chu kỳ pin được tính bằng tổng lượng pin đã sạc, một chu kỳ tương ứng 100% pin. Chẳng hạn, nếu bạn sạc được 50% cho viên pin 2000 mAh thì viên pin đó cần sạc thêm 1.000 mAh nữa mới hoàn tất một chu kỳ sạc; hay là sử dụng từ 100% xuống 50% sau đó sạc đầy 100%, cứ 2 lần như vậy sẽ nạp 100% pin và được tính là một chu kỳ, dĩ nhiên thông tin này chỉ mang tính tương đối. Chính xác là chúng ta có thể sạc pin bất kỳ lúc nào với bất kỳ lượng pin nào, dù sạc tới pin đầy hay không đầy. Pin sẽ tự động tính tỷ lệ % đã sạc rồi quy thành một chu kỳ.

Pin của bất kỳ thiết bị nào đều có tuổi thọ hữu hạn và điều này được cho là bị ảnh hưởng bởi "chu kỳ sạc", hay còn gọi là "chu kỳ pin". Đây là số chu kỳ sạc vào/xả ra mà pin thiết bị dự kiến sẽ chịu được trước khi không còn sử dụng được nữa. Một số nhà sản xuất phần cứng thường công bố chu kỳ sạc pin thiết bị của họ, trong khi đó những hãng khác thì lại không cho biết thông số này. Ví dụ, Apple cho biết rằng pin iPhone được thiết kế để giữ lên đến 80% công suất ban đầu sau khi trải qua 500 chu kỳ sạc đầy và xả, trong khi pin MacBook Pro hay MacBook Air được thiết kế để cung cấp lên đến 1.000 chu kỳ sạc đầy và xả trước khi đạt đến 80% công suất ban đầu.

iPhone 5 battery

Một số người nghĩ rằng có thể né quá trình sạc/xả này bằng cách thường xuyên sạc đầy và không bao giờ để pin bị cạn hoàn toàn. Tuy nhiên, quan điểm này là không chính xác, bởi vì từ lý thuyết về chu kỳ pin ở trên ta thấy, dù sạc nhiều hay sạc ít thì cứ nạp vào 100% là được tính bằng 1 chu kỳ pin. Những gì bạn có thể làm là tránh những chu kỳ không cần thiết bằng cách cắm sạc thiết bị bất kỳ khi nào có thể. Tuy nhiên, chỉ cắm sạc những thiết bị khi cần sử dụng và không thường xuyên sạc chúng vì có thể gây ra quá nhiệt dẫn đến sẽ làm hỏng pin.

Nếu vậy thì sạc điện thoại quá nhiều lần có làm hỏng pin không?

Thực tế, tuổi thọ pin không liên quan đến số lần sạc mà phụ thuộc vào số chu kỳ sạc. Trong khi đó, chu kỳ sạc pin tùy thuộc vào dung lượng pin được nạp vào, chứ không phải số lần sạc.

Như ở trên đã nói, mỗi viên pin đều có tuổi thọ pin hữu hạn hay hay là có số chu kỳ sạc nhất định. Tuy nhiên, số chu kỳ sạc thường là con số hàng nghìn nên bạn cũng không cần quá lo lắng. Một số người có sở thích thay đổi điện thoại thường xuyên còn thay điện thoại mới trước khi pin chết.

Như vậy, lời khuyên chính xác ở đây là cứ sạc điện thoại khi nó cần được sạc. Nhưng cũng không nên để máy sạc quá lâu vì như vậy nhiệt độ của máy sẽ tăng lên và làm ảnh hưởng đến chất lượng pin. Thực ra hiện nay, các nhà sản xuất đã chế tạo máy đủ thông minh để biết khi nào sạc đầy thì sẽ tự ngắt. Tuy nhiên, nhiệt độ cao và điện áp cao gây mất trật tự các thành phần hóa học trong pin cũng làm pin nhanh chai. Đối với pin thông thường, nhiệt độ trên 30 độ và điện áp trên 4,1V/cell pin được gọi là cao, tuy nhiên để tối ưu hiệu năng, các hãng giữ điện áp tối đa của một cell pin khi sạc đầy là 4,2V – đây là lý do tại sao nên dùng pin đến khoảng 50% và sau đó hãy cắm sạc. Và khi nhu cầu sử dụng không cao, chỉ nên sạc pin đến khoảng 95% để giữ điện áp pin ở mức 4,0 - 4,1V.

Charging paused

Không chỉ nóng quá mà lạnh quá cũng khiến pin hoạt động không được ổn định. Điện thoại có giới hạn tối thiểu và giới hạn tối đa về nhiệt độ. Tiếp xúc nhiều với nhiệt độ quá thấp cũng có thể làm giảm tuổi thọ pin và khiến pin hao nhanh hơn. Trên lý thuyết, điện thoại có thể trụ được ở nhiệt độ âm 22 độ C nhưng thực tế thì dưới 0 độ C đã có thể khiến điện thoại hoạt động không được ổn định như tự động tắt, hao pin nhanh hơn bình thường.

Một số người cho rằng không nên để pin Li-ion hoàn toàn cạn kiệt trước khi sạc lại, trong khi một số người khác cho rằng điều đó không quan trọng. Thật ra thì công nghệ pin Li-ion hiện nay hoàn toàn không bị ảnh hưởng gì khi bị cạn kiệt vì tình trạng xả hết điện năng của pin được mạch điện tích hợp quy định chặt chẽ. Lâu nay vẫn có người tin rằng sạc điện thoại khi pin vẫn còn vài chục phần trăm có thể khiến điện thoại tưởng rằng đó là mốc hết pin mới và lần sau sử dụng cứ đến mức đó là pin sẽ báo hết điện mặc dù thực tế nó vẫn còn, do đó dần dần làm giảm dung lượng tối đa của pin. Niềm tin đó bắt nguồn từ các công nghệ pin NiMH (nickel metal hydride) và NiCd (nickel cadmium) thế hệ cũ bị "hiệu ứng nhớ". Các loại pin công nghệ cũ này cần phải được dùng hết sạch xuống 0% sau mỗi lần sạc đầy để bảo toàn được dung lượng. Pin NiCd cũng không nên sạc quá thường xuyên và đều rất nhạy cảm với nhiệt độ.

Các thiết bị hiện đại ngày nay dùng pin Lithium Ion (Li-Ion), vốn có nguyên lý hoạt động khác pin Nickel và không bị hiệu ứng nhớ nên có thể yên tâm sạc cả khi pin chưa cạn. Tuy nhiên, các nhà sản xuất pin vẫn khuyên người dùng nên xả sạch pin rồi sạc đầy trở lại khoảng 1 tháng/lần. Việc này sẽ giúp tăng tối đa tuổi thọ pin.

Tóm lại, qua bài viết này, mình muốn truyền đạt đến các bạn cách hoạt động của pin Li-ionkhái niệm về Chu kỳ pin. Từ đó giúp bạn hiểu rõ hơn tại sao pin Li-ion lại chai, và khi nào thì nó chai. Nhờ vậy mà bạn sẽ có cách sử dụng và bảo quản pin cho riêng mình sao cho hợp lý hơn. Bài viết sau mình sẽ chia sẻ một số cách sử dụng pin hợp lý.

Đây là bài mình tổng hợp từ khá nhiều bài viết trên mạng nhằm làm rõ các vấn đề về pin Li-ion. Do vậy nếu có sai sót hoặc ý kiến đóng góp, mong các bạn tham gia bình luận để cùng nhau hiểu rõ hơn về vấn đề này.

Nguyễn Phùng Hưng
Sưu tầm và tổng hợp
(Khi trích dẫn thông tin từ website này cần ghi rõ © nphunghung.com 2012 - 2015)

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.3/10 (7 votes cast)
Tìm hiểu về pin và cách sạc pin hiệu quả, 9.3 out of 10 based on 7 ratings

Tìm với google:

  • pin lion la gi
  • Pin li-ion có bị chai không
  • cách sạc pin li ion mới
  • tai sao goi li lon 4 cell
  • sạc pin li-ion đúng cách
  • điện áp pin là gì
  • sạc pin lion
  • charging is paused là gì
  • pin lion sac duoc bao nhieu lan
  • tuoi tho pin lion

Là một người đam mê tìm tòi khám phá trong công nghệ và sẵn sàng chia sẻ những gì mà mình biết.

4 Comments

  1. Đánh giá phần mềm tiết kiệm pin DU Battery Saver trên điện thoại, máy tính bảng | Nguyễn Phùng Hưng Blog - Chia sẻ đam mê Says Reply

    […] tới mình sẽ tổng hợp và giới thiệu tới các bạn một bài chi tiết về pin để bạn có cái nhìn tổng thể […]

  2. Tuân Dũng Says Reply

    Mình đang dùng pin lấy ra từ láp tốp dùng rất tốt, mỗi viên pin 4v, Nay, mình muốn sạc loại pin này, hiện nay nó khoảng 2,5 -3v, mong muốn là 4v. Xin bạn cho biết cách sạc, thiết bị sạc
    Xin cảm ơn
    ĐT của mình là 0912505035

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
  3. Trung do Says Reply

    ời nghĩ rằng có thể né quá trình sạc/xả này bằng cách thường xuyên sạc đầy và không bao giờ để pin bị cạn hoàn toàn. Tuy nhiên, quan điểm này là không chính xác, bởi vì từ lý thuyết về chu kỳ pin ở trên ta thấy, dù sạc nhiều hay sạc ít thì cứ nạp vào 100% là được tính bằng 1 chu kỳ pin. Những gì bạn có thể làm là tránh những chu kỳ không cần thiết bằng cách cắm sạc thiết bị bất kỳ khi nào có thể. Tuy nhiên, chỉ cắm sạc những thiết bị khi cần sử dụng và không thường xuyên sạc chúng vì có thể gây ra quá nhiệt dẫn đến sẽ làm hỏng pin.
    Đoạn này khó hiểu quá, đ. nghị g. thích thêm
    Các viên pin đt thường ghi 3,7v, vậy sao ở đây lại nói mỗi cell 4,1 v là sao

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
    • Nguyễn Phùng Hưng Says Reply

      Bạn đọc lại phần giải thích về chu trình ở trên, cũng khá rõ rồi đó bạn.
      Pin ghi 3.7v là khi dùng bình thường. Còn 4.1v là khi bạn sạc pin đầy. Max của nó là 4.1v - 4.2v.

      VN:F [1.9.22_1171]
      Rating: 0 (from 0 votes)

Leave a Reply to Trung do

Click here to cancel reply.


one + 4 =